Nieuwe methode: Lego Serious Play
Spelen met Lego voor kinderen? Welnee, de bekende gekleurde steentjes kunnen een organisatie of bedrijf winst opleveren. Lego Serious Play is een krachtige methode die bedrijven en organisaties helpt bij vraagstukken op het gebied van (verander)management, strategie, reorganisatie, communicatie, samenwerking en innovatie.
“Hoe zie jij jouw rol in het bedrijf?” Even blijft de vraag boven tafel hangen maar dan graaien de deelnemers geconcentreerd met hun handen door de berg Lego en beginnen met bouwen.
Erwin Verweij is gecertificeerd facilitator Lego Serious Play. Hij geeft Lego Serious Play workshops aan bedrijven en organisaties. Omdat Lego Serious Play nog een nieuwe methode is, geeft Verweij korte introductieworkshops. Een goede manier voor bedrijven om kennis te maken met dit opmerkelijke concept. Bij de introductieworkshop medio mei is een gevarieerd gezelschap bijeen gekomen, dat onder andere bestaat uit een directeur van een MBK-bedrijf, een stafmedewerker van een gemeentelijke dienst en enkele zzp’ers.
Waarom zou een bedrijf of organisatie Lego inzetten? Verweij: “Lego is ontwapenend, het doet iets met mensen. Strooi een bak Lego uit op een tafel en iedereen gaat vroeg of laat, bewust of ongemerkt zitten bouwen. Het maakt niet uit of het klopt of mooi is. Iedereen kan iets van Lego maken. Met Lego kun je makkelijk een model bouwen waarmee je een situatie uitdrukt. Denken met je vingers. Dat is de basis van de Lego Serious Play methode.”
Winst en knelpunten
Maar hoe werkt het dan? Stel, je wilt een afdeling van je bedrijf efficiënter laten werken. Stuur je werknemers naar de workshop en het wordt duidelijk waar je winst kunt boeken of waar er knelpunten zitten. Veelal komen medewerkers tijdens een workshop uit zichzelf met verrassende inzichten en eventuele oplossingen. Verweij: “Met Lego Serious Play kun je mensen die met een vraag zitten of een idee hebben, allemaal met de neuzen dezelfde kant op krijgen. Iedereen kan tijdens een workshop zijn verhaal kwijt, er wordt geluisterd en iedereen wordt gehoord. Lego helpt mensen om verbanden in te zien.
Het kan ook helpen om conflicten naar boven te krijgen. Omdat mensen op een speelse manier iets duidelijk kunnen maken aan elkaar. Je merkt dat ook verlegen, introverte mensen hun ei kwijt kunnen omdat je niet direct over jezelf hoeft te praten. Je doet het in verhaalvorm, volgens het principe van storytelling, aan de hand van metaforen. Laat de steentjes praten.”
Verweij neemt alle benodigde lego mee naar een workshop. Dit zijn speciaal samengestelde dozen met daarin onderdelen waar je eenvoudig metaforen mee kunt maken. Grote Duplo stenen, originele legostenen maar ook een schatkist, ladder, skelet, assen, wielen, touwtjes, ramen en boompjes. Verweij: “Daar is goed over nagedacht. Je kunt er geen perfect kasteel mee bouwen maar wel het landschap waar het staat en de mensen die in het kasteel wonen. Als ik extra onderdelen nodig heb, of mis, hoef ik maar te bellen met de Lego en ik krijg het toegestuurd.”
Slopen en opbouwen
Een workshop Lego Serious Play duurt minimaal een tot twee dagen met acht tot tien deelnemers. Van tevoren inventariseert de trainer bij het bedrijf of de organisatie uitgebreid naar het waarom van de workshop en zet deze vervolgens in grote lijnen in elkaar. De globale indeling van elke workshop is hetzelfde maar omdat elk bedrijf een andere vraag heeft, is de inhoud voor ieder bedrijf uniek.
Een belangrijk element zijn de verschillende ‘scenario’s’ die ter plekke kunnen ontstaan. Met Lego kun je een situatie bouwen die weergeeft hoe je bedrijf in de markt staat. Maar wat gebeurt er nou als de fabriek van je leverancier wordt getroffen door een aardbeving? Hoe beïnvloed dat jouw bedrijf en hoe speel je daarop in? Verweij: “Zo’n scenario kun je makkelijk in je eigen legobouwwerk veranderen. Bijvoorbeeld door letterlijk de fabriek van de leverancier te slopen. Je krijgt dan inzicht in wat bepaalde situaties doen met je bedrijf. Het is de taak van de trainer die scenario’s ter plekke af te lopen.”
Tastbaar resultaat een het einde van elke workshop, zijn de ‘simple guiding principles’. Dit zijn krachtige statements, richtlijnen of principes die de deelnemers gaandeweg de workshop met elkaar hebben vastgesteld. De workshop eindigt met één slotmodel van lego. Verweij: “Dat is een metafoor voor bijvoorbeeld een strategie, een bedrijfsvisie, of hoe medewerkers voortaan met elkaar willen samenwerken. Van tevoren kan niemand bedenken wat dat is, ook ik niet. Soms zijn deelnemers zo onder de indruk dat ze het model meenemen naar het bedrijf als herinnering, of als blik naar de toekomst. Bij sommige bedrijven staat nu een legobouwwerk in de directiekamer. Buitenstaanders kunnen er niets mee, maar voor de deelnemers aan de workshop is het zo klaar als een klontje: dat bouwsel staat voor ons als bedrijf.”
Openhartig
De deelnemers aan de workshop hebben hun bouwwerk over de rol binnen hun bedrijf inmiddels af. Een van hen heeft een auto gemaakt met meerdere poppetjes erin en vertelt: “Omdat ik de directeur ben, zit ik achter het stuur. Ik moet bepalen welke kant we opgaan. Zoals je ziet, is het beste een snelle auto. Dat is omdat we altijd bij moeten blijven. Achterin liggen de koffers, daarin zit mijn ervaring die ik inbreng.”
Verweij gaat de hele groep af en laat alle aanwezigen hun bouwwerk uitgebreid uitleggen. Opvallend is hoe openhartig iedereen vertelt over hoe zij zichzelf zien. “Ik vind het heel bijzonder om naar de anderen te luisteren. Je leert de ander een beetje meer kennen, op een onverwachte manier. Echt heel gaaf om te zien welk effect Lego heeft op mensen”, verwoordt een van de deelnemers aan het eind van de workshop. Verweij glundert tevreden. “Het blijft gaaf om te zien hoe mensen tot verbluffende inzichten kunnen komen.”
Steeds populairder
Ook Michel Cloosterman is facilitator Lego Serious Play en tevens directeur van de Academie voor Midden Management. AvMM is een innovatieve netwerkorganisatie die zich richt op de verbetering en vernieuwing van het middenmanagement in organisaties. Onder andere door middel van Lego Serious Play workshops. Hij verwacht dat LSP populairder gaat worden. “De methode is nog niet zo bekend op de Nederlandse markt. Wij bieden de workshops nu zo’n twee jaar aan. Uit het contact met geïnteresseerde bedrijven volgt in 60 tot 80 procent een workshop. We moeten het nog veel van mond-op-mond reclame hebben. Maar ik verwacht dat LSP populairder wordt. De meeste bedrijven zijn toch op zoek naar iets nieuws. Lego Serious Play helpt bij het ontwikkelen van vernieuwende oplossingen voor complexe vraagstukken. Op een bijzonder eenvoudige manier.”
Manager HR TU Delft: “Simpel blokje, merkbaar effect”
Gerda Steenstra is manager Human Resources van de TU Delft faculteit Bouwkunde. Zij volgde met haar team P & O ruim een jaar geleden een workshop Lego Serious Play bij Cloosterman. “Ik was net begonnen als HR manager en wilde de samenwerking tussen medewerkers versterken. Lego Serious Play leek me een interessante manier om dat te bereiken. Maar ik wilde er ook een concreet doel aan koppelen: nadenken over het HR-jaarplan en er een eerste opzet voor maken.”
Doel behaald
“Het was verbazingwekkend om te zien dat zo’n simpel blokje zoveel losmaakt en dat je zo diep kunt gaan. Door middel van de legostenen konden de teamleden op een niet-confronterende manier de sterke punten van het team maar ook de knelpunten benoemen. Met legostenen kun je situaties of mensen visualiseren en heel natuurlijk de woorden vinden waarmee je dingen duidelijk maakt. De medewerkers vonden het bijzonder dat er op zo’n creatieve en speelse manier zoveel naar boven kwam.
Uiteindelijk hadden we drie tafels met bouwwerken. We verlieten de workshop met een opzet voor het jaarplan. Het effect van de workshop is nog steeds merkbaar. Mijn medewerkers ervaren nu meer dat ze een team zijn. Ze weten bij wie ze met wat terecht kunnen en er wordt minder vanaf eilandjes gewerkt. Voor mij is daarmee het belangrijkste doel, samenwerking verbeteren, behaald.”
Ontstaan
Lego Serious Play is, zoals de naam al doet vermoeden, ontstaan uit de koker van de LEGO Group. Midden jaren 90 was het bedrijf toe aan een koerswijziging. De manier van spelen van kinderen veranderde, computers en videogames deden op grote schaal hun intrede. Het bedrijf zocht onder leiding van Kjeld Kirk Kristiansen, de kleinzoon van de oprichter van LEGO, naar een manier om in te spelen op die veranderingen.
Het bedrijf sloeg samen met twee professoren (Johan Roos en Bart Victor) van het International Institute for Management Development de handen ineen. De wetenschappers van deze businessschool waren op hun beurt op zoek naar nieuwe methodes waarmee bedrijven strategie kunnen ontwikkelen. Samen kwamen ze op het idee om dàtgene te gebruiken wat het meest voor de hand lag: legostenen!
Ze werkten een methode uit die LEGO intern gebruikte bij het oplossen van vraagstukken. Vanwege het succes besloot het bedrijf al snel om de methode, Lego Serious Play genaamd, ook beschikbaar te stellen voor andere bedrijven.
In 2010 maakte het moederbedrijf van Lego Serious Play een open source methode. De reden hiervoor is dat het moederbedrijf ‘de kracht van het denken met je vingers’ wil verspreiden, zo is te lezen op www.seriousplay.com: “Op een praktische en directe manier worden inzicht, inspiratie en verbeelding gestimuleerd. De gemeenschappelijke taal, die van de stenen, zorgt ervoor dat iedereen gelijk is. Alle ideeën en meningen worden gehoord. Waar traditionele methodes vaak als beperkend worden ervaren, kunnen mensen door middel van de stenen hun gedachten en ideeën vrij communiceren.”
Erwin Verweij en Michel Cloosterman zijn gecertificeerd LEGO Serious Play facilitators. Beide hebben de officiële vierdaagse opleiding gevolgd volgens de grondbeginselen van de oorspronkelijke Lego Serious Play ontwikkelaars. Wereldwijd zijn er circa 10 trainers, in Nederland zijn er circa 40 facilitators. De kosten van een 2-daagse workshop Lego Serious Play starten vanaf € 1500 (exclusief locatie).
